Το κάστρο του Χατζή Χαν στο Εσφανταμπάντ, ένα πλίνθινο κάστρο με τείχη πάχους 2,5 μέτρων.

Στο χωριό Εσφανταμπάντ της πόλης Αμπαρκούχ υπάρχει ένα κάστρο, η ιστορία του οποίου ανάγεται στην περίοδο των Κατζάρων (18ος αιώνας). Το οικοδόμημα αυτό, που είναι γνωστό με την ονομασία Κάστρο του Χατζή Χαν Εσφανταμπάντ, έχει ανεγερθεί πάνω στα ερείπια ενός παλαιότερου κάστρου.

Το χωριό Εσφανταμπάντ

Το Εσφανταμπάντ συγκαταλέγεται στα χωριά της επαρχίας Αμπαρκούχ. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ιστορία του χωριού πιθανότατα χρονολογείται πριν από περισσότερα από τρεις χιλιάδες χρόνια. Το χωριό βρίσκεται σε μια επίπεδη πεδιάδα με ήπια κλίση προς τα ανατολικά. Το κλίμα του Εσφανταμπάντ είναι ζεστό και ξηρό και, όπως και σε άλλες πόλεις και χωριά που έχουν χτιστεί στις θερμές και ξηρές περιοχές της κεντρικής ιρανικής ερήμου, τα βασικά δομικά υλικά των κτισμάτων είναι η ωμή πλίνθος και ο πηλός.
Λόγω της θέσης του χωριού σε επίπεδο έδαφος, δεν υπήρχαν φυσικά εμπόδια που να το προστατεύουν από πιθανούς κινδύνους, όπως επιθέσεις ληστών. Για τον λόγο αυτό κατασκευάστηκαν κάστρα, από τα οποία το κάστρο του Χατζή Χαν είναι το μεγαλύτερο, το πιο καλοδιατηρημένο και το ομορφότερο.

Ιστορία του χωριού Εσφανταμπάντ

Σύμφωνα με ιστορικά κείμενα, το Εσφανταμπάντ στο παρελθόν ήταν γνωστό ως Εσφαντάρ και θεωρούνταν ένα από τα δώδεκα μεγάλα χωριά της περιοχής. Στις παλαιότερες διοικητικές διαιρέσεις, το χωριό ανήκε στην επαρχία Ισφαχάν, ενώ σήμερα υπάγεται στην επαρχία Αμπαρκούχ της Γιαζντ. Φαίνεται ότι η ιστορία του χωριού είναι παλαιότερη από εκείνη της ιστορικής πόλης Αμπαρκούχ.
Στο παρελθόν, το χωριό βρισκόταν πάνω στη διαδρομή του Δρόμου του Μεταξιού, γι’ αυτό και οι σουλτάνοι περνούσαν από εκεί κατά τις στρατιωτικές εκστρατείες τους. Ο κύριος δρόμος του Μεταξιού διέσχιζε, σε απόσταση 12 χιλιομέτρων νότια του Εσφανταμπάντ, τα Όρη Σαφίντ και το Γαλάτ-Κουχ και ήταν γνωστός στους κατοίκους του χωριού ως «ο δρόμος των καμήλων».

Πού βρίσκεται το Εσφανταμπάντ

Η απόσταση του Εσφανταμπάντ από την πόλη Γιαζντ είναι περίπου 170 χιλιόμετρα και από την πόλη Αμπαρκούχ 30 χιλιόμετρα. Το υψόμετρο του χωριού είναι 1.472 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και ο σημερινός πληθυσμός του εκτιμάται σε περισσότερα από 1.500 άτομα.
Το χωριό βρίσκεται στα δυτικά της ερήμου Αμπαρκούχ και η πρόσβαση σε αυτό γίνεται μέσω πλήρως ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Στα δυτικά καταλήγει στην εσωτερική οροσειρά του Ζάγκρος, η οποία θεωρείται προέκταση των Ορέων Εκλίντ, ενώ στα ανατολικά τα σύνορά του καθορίζονται από την έρημο Χεράτ και Μαρουστ.

Κλίμα του Εσφανταμπάντ

Το Εσφανταμπάντ έχει ζεστό και ξηρό κλίμα, με έντονες διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας και μικρή ποσότητα βροχοπτώσεων. Οι χειμώνες είναι ήπιοι και τα καλοκαίρια ζεστά και ιδιαίτερα ξηρά. Τον χειμώνα η θερμοκρασία φτάνει έως τους -10°C και το καλοκαίρι έως τους 43°C, με αποτέλεσμα το ετήσιο θερμοκρασιακό εύρος να ανέρχεται στους 53°C.
Η ετήσια βροχόπτωση στο Εσφανταμπάντ ανέρχεται περίπου στα 75 χιλιοστά. Οι βροχοπτώσεις είναι κυρίως βροχή και σπάνια παρατηρείται χιονόπτωση. Συνήθως σημειώνονται στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης.
Το νερό του χωριού εξασφαλίζεται μέσω καναλιών (κανάτ), τα οποία έχουν ιστορία αρκετών χιλιάδων ετών. Στο παρελθόν, το συνολικό μήκος αυτών των καναλιών έφτανε τα 430 χιλιόμετρα.

Χαρακτηριστικά του κάστρου Χατζή Χαν Εσφανταμπάντ

Το κάστρο του Χατζή Χαν ανήκε σε ένα πρόσωπο με το όνομα Αμπντολρεζά Χαν, γνωστό με το προσωνύμιο «Χατζή Χαν». Η ύπαρξη του καναλιού Νασραμπάντ δίπλα στο κάστρο αποτελούσε σημαντικό πλεονέκτημα.
Πάνω από τη νότια είσοδο του κάστρου υπάρχει ένα φυλάκιο, στο οποίο σταθμεύαν οι φρουροί. Πάνω στο φυλάκιο υπάρχουν λοξές σχισμές που χρησιμοποιούνταν, όταν χρειαζόταν, για βολές. Τέσσερις πύργοι παρατήρησης έχουν επίσης κατασκευαστεί στις τέσσερις πλευρές του κάστρου.
Στο εσωτερικό του κάστρου υπήρχαν τρία διακριτά τμήματα:
• το τμήμα των γεωργών, όπου διέμεναν οι εργάτες και οι καλλιεργητές,
• το τμήμα κατοικίας του χαν, για τη διαμονή του Χατζή Χαν και της οικογένειάς του,
• το υπόγειο, το οποίο λειτουργούσε ως φυλακή του κάστρου.

Επίσης, σε σημείο απομακρυσμένο από το κύριο κτίσμα του κάστρου, υπήρχε χώρος για τη στέγαση των ζώων.
Το κάστρο περιβάλλεται από τείχη ύψους 10 μέτρων. Το ύψος των πύργων φτάνει τα 11,5 μέτρα και το ύψος των τειχών γύρω από αυτούς περίπου τα 8 μέτρα. Το ψηλότερο σημείο του κάστρου του Χατζή Χαν Εσφανταμπάντ είναι το φυλάκιο της κεντρικής εισόδου, το οποίο έχει ύψος 13 μέτρα. Τα τείχη του κάστρου έχουν πάχος περίπου 250 εκατοστά και, σύμφωνα με το αρχιτεκτονικό ύφος της περιόδου των Κατζάρων, όσο αυξάνεται το ύψος των τειχών, μειώνεται το πάχος τους.

Εθνική καταχώριση του κάστρου Χατζή Χαν Εσφανταμπάντ

Το κάστρο καταχωρίστηκε το 2019 (1398 στο ιρανικό ημερολόγιο) ως εθνικό μνημείο στον κατάλογο της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ιράν.